الماتى. 11 ناۋرىز. Qamshy.kz – كەشە اعىلشىن عالىمى دجەفف ۆايز وسىدان 1 جىل بۇرىن ءىز-تۇسسىز جوعالىپ كەتكەن مايلايزيالىق Boeing MH370 لاينەرىنە قاتىستى جاڭا مالىمدەمە جاسادى. 2014 جىلدىڭ 8 ناۋرىزىندا كۋالا-لۋمپۋر اۋەجايىنان بەيجىڭگە بەت العان Boeing MH370 اۋە لاينەرى بەلگىسىز سەبەپپەن راداردان جوعالىپ كەتكەن بولاتىن. الەمنىڭ 14 مەملەكەتىنەن بورددا 239 اداممەن 12 ەكيپاج مۇشەسى بولعان. جوعالعان لاينەرگە قاتىستى ءتۇرلى جورامالدار ايتىلعان بولاتىن. New Zealand Herald گازەتى "مالايزيالىق لاينەر انتاركتيدا جاقتان سيگنال بەرگەن" دەپ جازسا، National Geographic تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا حالىقارالىق ساراپشى مالكولم بەرنەر "لاينەردى بەلگىسىز بىرەۋلەر ۇرلاپ كەتكەن" دەگەن تۇجىرىم جاسايدى. ال كەشە CNN تەلەارناسىنا  سقحبات بەرگەن امەريكالىق عالىم، تاۋەلسىز ساراپشى، دجەفف ۆايز "مايلايزيالىق لاينەر رەسەي پرەزيدەنتى ۆ. ءپۋتيننىڭ جەكە  بۇيرىعى بويىنشا باعىتىن وزگەرتىپ، كەيىن جاسىرىن تۇردە بايقوڭىر كومودرومىنا قوندىرىلعان" دەگەن مالىمدەمە جاسادى. سونىمەن قاتار، دوكتور ۆايز ءوز مالىمدەمەسىن تولىقتاي كەلە، "قازاقستاننىڭ تەحنيكالىق قۋاتتىلىعى بىلدەي ءبىر Boeing MH370 لاينەرىن ۇرلاۋعا نەمەسە لاينەرگە شابۋىل جاساۋعا جەتپەيدى. ءتىپتى، قازاقستاننىڭ لاينەرگە شابۋىل جاساۋعا ەش نەگىزى جوق. سوندىقتان، قازاقستاننىڭ مەنشىگىنە تيەسىلى بايقوڭىردى قازىرگى تاڭدا رەسەي فەدەراسياسى جالعا الىپ، پايدالانۋدا. ال بايقوڭىرعا قوندىرىلاتىن نەمەسە ول جەردەن اۋەگە كوتەرىلەتىن بارلىق تەحنيكالاردان قازاقستاننىڭ حابارى بار ەكەنى ءسوزسىز"، دەگەن قورىتىندى تۇجىرىمداما جاسايدى. ال جاھانددىق گەوگرافيالىق تۇراقسىزدىقتەر مەن ءۇشىنشى سۋىق مايدانعا (حولودنايا ۆوينا) قاتىستى "رەسەي قازىرگى تاڭدا اقش-پەن تەكەتىرەسىپ وتىرعان جالعىز مەملەكەت. رسەيدىڭ اسكەري-تەحنيكالىق پوتەنسيالى وتە جوعارى. دەسە دە، اقش-تىڭ اەروعارىشتىق اسكەري قۋاتتىلىعىمەن رسەيدى سالىستىرۋعا كەلمەيدى" دەيدى عالىم. دجەفف ۆايز ءوزىنىڭ سۇحباتى ارقىلى "رسەي پرەزيدەنتىنىڭ شەتەلدىك لاينەردى "ۇرلاۋعا" قاتىسى بار ەكەنىن كورسەتەدى". ساراپشى ۆايز "مۇمكىن  ول (پۋتين) ءوزىنىنڭ بۇل ارەكەتى ارقىلى اقش جانە باتىس ەلدەرىنە رەسەيگە سالىنعان سانكسيالاردىڭ كەسىرى اينالىپ وزدەرىنە تيەتىنىن كورسەتكىسى كەلۋى مۇمكىن" دەگەن نۇسقانى دا ءسوز ەتتى. سونداي-اق، مالايزيالىق ۇشاقتىڭ  ءىز-تۇسسىز جوعالىپ كەتۋى رەسەي زۇلىم ساياساتىنىڭ  باتىسقا كورسەتكەن قىرى  بولۋى مۇمكىن. سەبەبى، ۇشاقتا 2 ۋكراين ازاماتى مەن، ءبىر رەسەيلىك جولاۋشى بولعان. ءتىپتى، ولار رەسەيلىك بارلاۋشىلار بولۋى بەك مۇمكىن دەگەن نۇسقانى تالقىعا كەلتىرەدى. بۇل ارينە، ساراپشىنىڭ جەكە پىكىرى مەن جورامالى عانا. الايدا، دوكتور ۆايز تۇسىندىرە الماعان ءبىر ماسەلە عانا قالدى: - ىشىنە ادام تولى ۇشاقتى ۇرلاۋ پۋتينگە نە ءۇشىن كەرەك بولدى؟ https://www.youtube.com/watch؟v=xNRQONshGv0 نۇرزات توعجان